Τί είναι ο καταρράκτης
Καταρράκτης ονομάζεται η προοδευτική θόλωση του κρυσταλλοειδούς φακού που βρίσκεται στο εσωτερικό του ματιού μας. Προαπαιτούμενο για την καλή όραση αποτελεί η διαύγεια του φυσικού φακού του οφθαλμού. Ωστόσο, πολύ συχνά και συνήθως μετά την ηλικία των 55 ετών, ο φακός του ματιού αρχίζει να θολώνει με ταυτόχρονη σκλήρυνση του πυρήνα του. Ο καταρράκτης είναι η συνηθέστερη αιτία μείωσης της όρασης σε άτομα ηλικίας άνω των 60 ετών και αν αφεθεί χωρίς χειρουργική παρέμβαση μπορεί να οδηγήσει σε άλλοτε άλλο χρονικό διάστημα σε αναστρέψιμη τύφλωση.
Ποια είναι τα αίτια του καταρράκτη
Η συνηθέστερη αιτία του καταρράκτη είναι η γήρανση (γεροντικός καταρράκτης). Ωστόσο, καταρράκτης μπορεί να παρουσιαστεί σε όλες τις ηλικίες καθώς υπάρχουν και συστηματικές παθήσεις ή φαρμακευτικές θεραπείες που σχετίζονται με την εμφάνισή του, όπως είναι ο σακχαρώδης διαβήτης και η κορτιζόνη. Επίσης, καταρράκτης μπορεί να σχηματιστεί δευτερογενώς από συνυπάρχουσες οφθαλμικές παθήσεις, όπως είναι οι ραγοειδίτιδες, το οξύ γλαύκωμα και η υψηλή μυωπία. Τέλος, υπάρχει ο τραυματικός καταρράκτης, ο καταρράκτης που σχετίζεται με την έκθεση σε ακτινοβολία και ο συγγενής καταρράκτης που εμφανίζεται νωρίς στη βρεφική ή στην παιδική ηλικία.
Ποια είναι τα συμπτώματα του καταρράκτη
Το κυριότερο σύμπτωμα του καταρράκτη είναι το θάμβος όρασης, το οποίο είναι πιο ενοχλητικό σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού και ιδιαίτερα κατά τη βραδινή οδήγηση. Πολλοί ασθενείς αντιλαμβάνονται έντονες αντανακλάσεις και άλω γύρω από τις φωτεινές πηγές, ενώ μπορεί να παρουσιάζουν ακόμα και φωτοευαισθησία. Η αντίληψη των χρωμάτων επίσης ελαττώνεται καθώς ο καταρράκτης εξελίσσεται. Στα αρχικά στάδια μπορεί να υπάρχει ανάγκη για συχνή αλλαγή της συνταγής των γυαλιών. Αυτό συμβαίνει επειδή ο καταρράκτης συχνά προκαλεί μυωπική στροφή. Στα τελικά στάδια όμως η οπτική οξύτητα δε βελτιώνεται με τη χρήση γυαλιών και οι καθημερινές δραστηριότητες του ασθενούς επηρεάζονται σημαντικά.
Πως γίνεται η διάγνωση του καταρράκτη
Στο πρώτο ραντεβού γίνεται ενδελεχής οφθαλμολογικός έλεγχος ο οποίος περιλαμβάνει τη λήψη του ιατρικού ιστορικού, την εξέταση της οπτικής οξύτητας και κατά πόσο αυτή δύναται να βελτιωθεί με τη χρήση γυαλιών, την εξέταση στη σχισμοειδή λυχνία, τη μέτρηση της ενδοφθάλμιας πίεσης και τη βυθοσκόπηση ύστερα από φαρμακευτική μυδρίαση με σταγόνες.
Η θεραπεία του καταρράκτη
Δεν υπάρχουν σταγόνες ή φάρμακα που να μπορούν να θεραπεύσουν τον καταρράκτη. Η θεραπευτική αντιμετώπιση του καταρράκτη γίνεται αποκλειστικά με τη χειρουργική εξαίρεση του θολωμένου φακού και την ταυτόχρονη ένθεση ενός ενδοφακού στον οφθαλμό.
Προεγχειρητικός έλεγχος
Ο προεγχειρητικός έλεγχος περιλαμβάνει την οπτική βιομετρία, μία εξέταση που μας επιτρέπει να επιλέξουμε την κατάλληλη ισχύ του τεχνητού φακού που θα τοποθετηθεί στον οφθαλμό κατά τη διάρκεια της επέμβασης, ώστε η μετεγχειρητική οπτική οξύτητα να είναι η βέλτιστη δυνατή χωρίς τη χρήση διορθωτικών γυαλιών. Συγκεκριμένα η βιομετρία εκτιμά την καμπυλότητα και το πάχος του κερατοειδούς, το βάθος του προσθίου θαλάμου, το αξονικό μήκος του οφθαλμού και άλλες παραμέτρους που είναι απαραίτητες για το σχεδιασμό του χειρουργείου.
Ανάλογα με τα ευρήματα της εξέτασης στη σχισμοειδή λυχνία, μπορεί να χρειαστούν κάποιες επιπλέον εξετάσεις στα πλαίσια του προεγχειρητικού ελέγχου, όπως είναι η οπτική τομογραφία συνοχής (OCT) της ωχράς κηλίδας και η ενδοθηλιομέτρηση του κερατοειδούς για τη διερεύνηση πιθανής συνυπάρχουσας παθολογίας που θα μπορούσε να επηρεάσει το τελικό αποτέλεσμα.
Η επέμβαση του καταρράκτη
Η επέμβαση του καταρράκτη γίνεται με τοπική αναισθησία και με τη σύγχρονη μέθοδο της φακοθρυψίας, κατά την οποία ο θολωμένος φακός του ματιού θρυμματίζεται με τη βοήθεια των υπερήχων και μέσω μιας μικροσκοπικής τομής, από την οποία γίνεται και η ένθεση του νέου φακού. Σε αντίθεση με το παρελθόν, δε χρειάζεται τοποθέτηση ραμμάτων, ενώ η αποκατάσταση της όρασης είναι άμεση.
Η επιλογή του ενδοφακού
Μετά το πέρας του προεγχειρητικού ελέγχου ο ασθενής ενημερώνεται από την χειρουργό για τα είδη των ενδοφακών και επιλέγουν τον κατάλληλο ενδοφακό ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και τις ανάγκες του ασθενούς. Σήμερα εκτός από τους υψηλής ποιότητας μονοεστιακούς φακούς, έχουμε στη διάθεσή μας και τους λεγόμενους “premium” ενδοφακούς στους οποίους περιλαμβάνονται οι τορικοί ενδοφακοί, που μπορούν να διορθώσουν τον υψηλό αστιγματισμό, και οι πολυεστιακοί ενδοφακοί (τριπλοεστιακοί, EDoF) που παρέχουν μετεγχειρητικά μεγαλύτερη ανεξαρτησία από τα κοντινά γυαλιά.
Συχνές ερωτήσεις
Πόσο διαρκεί η επέμβαση του καταρράκτη;
Η επέμβαση συνήθως διαρκεί λιγότερο από 15 λεπτά.
Πονάει η επέμβαση του καταρράκτη;
Η επέμβαση γίνεται υπό τοπική αναισθησία με σταγόνες. Αυτό σημαίνει ότι θα είστε ξύπνιος και μπορεί να νιώσετε υγρό να τρέχει στο μάτι ή ήπια πίεση, αλλά όχι οξύ ή δυνατό πόνο.
Θα χρειαστεί νοσηλεία στο νοσοκομείο;
Για το χειρουργείο του καταρράκτη θα προσέλθετε στο νοσοκομείο νωρίς το πρωί έχοντας φάει ένα ελαφρύ πρωινό και θα φύγετε ύστερα από λίγες ώρες, αφού πρώτα σας εξηγήσουν τις μετεγχειρητικές οδηγίες και τον τρόπο ενστάλλαξης των κολλυρίων.
Πότε μπορώ να επανέλθω στις καθημερινές μου δραστηριότητες ύστερα από μία επέμβαση καταρράκτη;
Από την επόμενη κιόλας μέρα η όραση θα έχει ανακάμψει στο μεγαλύτερο ποσοστό και μπορείτε να επανέλθετε στις δραστηριότητές σας αποφεύγοντας όμως τις πολύ κοπιαστικές δουλειές που περιλαμβάνουν σήκωμα μεγάλου βάρους ή τράνταγμα. Επίσης συνιστάται η χρήση γυαλιών ηλίου σε συνθήκες έντονης ηλιοφάνειας.
Γίνεται να κάνουμε το χειρουργείο του καταρράκτη και στα δύο μου μάτια την ίδια μέρα;
Η επέμβαση του καταρράκτη τεχνικά μπορεί να γίνει και στα δύο μάτια την ίδια μέρα, αλλά αυτό δεν συστήνεται για λόγους ασφάλειας.
Πρέπει να περιμένω να ωριμάσει ο καταρράκτης για να χειρουργηθώ;
Ιδανικά ο καταρράκτης χειρουργείται όταν ο ασθενής έχει συμπτώματα που παρεμποδίζουν τις καθημερινές του δραστηριότητες (π.χ. οδήγηση τη νύχτα, εργασία στον υπολογιστή κλπ), χωρίς όμως να είναι σε πολύ προχωρημένο στάδιο. Όταν ο καταρράκτης είναι πολύ προχωρημένος, τότε το μάτι καταπονείται περισσότερο στο χειρουργείο και αυξάνεται η πιθανότητα επιπλοκών.
Υπάρχει κίνδυνος επιπλοκών σε μία επέμβαση καταρράκτη;
Όπως σε κάθε επεμβατική πράξη υπάρχει ο κίνδυνος επιπλοκών κάποιες εκ των οποίων μπορεί να είναι και σοβαρές, όπως είναι η μόλυνση, η αιμορραγία και η ρήξη του οπισθίου περιφακίου. Οι επιπλοκές αυτές συμβαίνουν εξαιρετικά σπάνια (πιθανότητα <1/1000) και είναι κατά κανόνα αντιμετωπίσιμες. Σήμερα η τεχνολογική πρόοδος στη μικροχειρουργική του οφθαλμού και οι νέες χειρουργικές τεχνικές έχουν μειώσει δραματικά το ποσοστό επιπλοκών και έχουν καταστήσει την επέμβαση του καταρράκτη μία από τις ασφαλέστερες και επιτυχέστερες χειρουργικές επεμβάσεις.
Υπάρχει περίπτωση να επανεμφανιστεί ο καταρράκτης μετά το χειρουργείο;
Όχι, αλλά σε ένα μικρό ποσοστό ασθενών μπορεί να εμφανιστεί θόλωση του οπισθίου περιφακίου μήνες ή χρόνια μετά το χειρουργείο, ο λεγόμενος αλλιώς «δευτερογενής καταρράκτης». Το οπίσθιο περιφάκιο είναι ένας λεπτός υμένας που βρίσκεται πίσω από τον ενδοφακό. Η θόλωση αυτού του υμένα δίνει συμπτωματολογία πολύ παρόμοια με αυτή του αρχικού καταρράκτη, δεν χρειάζεται όμως χειρουργική παρέμβαση. Η αντιμετώπιση της θόλωσης γίνεται εύκολα και ανώδυνα με την εφαρμογή YAG laser στα εξωτερικά ιατρεία.
